Gyanvapi Mosque Case: શું છે કોર્ટનો 86 વર્ષ જૂનો નિર્ણય, જે નિર્ણય છે હાલ ચર્ચામાં

News18 Gujarati
Updated: June 3, 2022, 2:19 PM IST
Gyanvapi Mosque Case: શું છે કોર્ટનો 86 વર્ષ જૂનો નિર્ણય, જે નિર્ણય છે હાલ ચર્ચામાં
જ્ઞાનવાપી મસ્જિદ

Gyanvapi Mosque Case: વારાણસી ડિસ્ટ્રિક્ટ કોર્ટમાં જ્ઞાનવાપી મસ્જિદ (Gyanvapi case)સુનાવણી ચાલી રહી છે. આ કેસ સંબંધિત એક કેસમાં, 05 મહિલાઓએ ગૌરી શ્રૃંગાર માટે અપીલ પણ દાખલ કરી છે, જેમાં તેમને 86 વર્ષ (86 year old court ruling) જૂના નિર્ણયનો જોવાનું કહ્યું છે.

  • Share this:
જ્ઞાનવાપી મસ્જિદ (Gyanvapi mosque complex) સાથે જોડાયેલો મામલો આ દિવસોમાં વારાણસીની કોર્ટ (Varanasi Court)માં ચાલી રહ્યો છે, હવે આ મામલે 86 વર્ષ જૂના કોર્ટના નિર્ણયની ચર્ચા (gyanvapi 86 year old court ruling) થઈ રહી છે. હકીકતમાં 1942માં અલ્હાબાદ કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો હતો, ત્યારે દેશમાં બ્રિટિશ શાસન હતું. હિંદુ પક્ષ જ્ઞાનવાપી કેસને લઈને કોર્ટમાં પહોંચ્યો હતો અને તેણે તેના પર પોતાનો અધિકાર વ્યક્ત કર્યો હતો. કોર્ટે લાંબા સમય સુધી તેની સુનાવણી કરી. તેની ઐતિહાસિકતાના પુરાવા ચકાસવામાં આવ્યા હતા. પછી નિર્ણય આવ્યો.

1942માં આ અંગે અલ્હાબાદ કોર્ટનો નિર્ણય સિવિલ જજના નિર્ણય પર આધારિત હતો. જેમાં તેમણે આ મસ્જિદની આસપાસની જમીન પરથી વકફ બોર્ડનો દાવો રદ કર્યો હતો.

આ જૂના કેસને દીન મોહમ્મદના કેસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. તે સૌપ્રથમ ઓગસ્ટ 1936માં બનારસની સિવિલ કોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો. આમાં દીન મોહમ્મદ, મોહમ્મદ હુસૈન અને મોહમ્મદ ઝકરિયાએ ભારતના સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ મારફતે 11 ઓગસ્ટ 1936ના રોજ સિવિલ જજની કોર્ટમાં કેસ દાખલ કર્યો હતો. જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે મસ્જિદની આસપાસ જે પણ જમીન છે અને આ સમગ્ર જગ્યાને વકફ પ્રોપર્ટી તરીકે જાહેર કરવામાં આવે.

નીચલી અદાલતે શું કહ્યું
નીચલી અદાલતે તેમ કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. ત્યારપછી સિવિલ કોર્ટે પોતાના નિર્ણયમાં લખ્યું- અમે આ મસ્જિદના ઈતિહાસમાં ગયા અને આ નિષ્કર્ષ પર પહોંચ્યા કે આ મસ્જિદ અને જમીન હિંદુ મંદિરની છે. જેને 17મી સદીમાં ઔરંગઝેબે તોડીને બંધાવ્યું હતું. હવે આ મસ્જિદનું મૂળ શું છે તે જાણવાનો અને તેના વિશે વિચારવાનો કોઈ અર્થ નથી. એટલું કહેવું પૂરતું છે કે 1809 પહેલા જ્યાં મસ્જિદ છે, વારાણસીમાં હિંદુઓ અને મુસ્લિમો વચ્ચે ગંભીર રમખાણો થયા હતા.

હાઈકોર્ટમાં અપીલ પર શું થયુંઆ નિર્ણય સામે દીન મોહમ્મદે અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટમાં અપીલ દાખલ કરી હતી. હાઈકોર્ટે અપીલ ફગાવી દીધી હતી. ત્યારબાદ હાઈકોર્ટના જજ સર જેમ્સ જોસેફ વેટલેસા અને કમલકાંત વર્મા હતા. જેમણે ચુકાદામાં લખ્યું છે કે વિદ્વાન સિવિલ જજે મસ્જિદના મૂળ વિશે વિગતવાર તપાસ કરી હતી. અને યોગ્ય નિર્ણય લીધો.

તો પછી અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટે શું આપ્યો નિર્ણય
અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટે 10 એપ્રિલ 1942ના રોજ દીન મુહમ્મદ વિરુદ્ધ રાજ્ય સચિવના કેસમાં પોતાનો ચુકાદો આપ્યો. હાઈકોર્ટે કહ્યું કે, સામાન્ય રીતે ઠાસરા એક ફિલ્ડ બુક છે, જેમાં ભાડૂતનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. તે માલિકીનો ચોક્કસ પુરાવો નથી. વધુમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે, મસ્જિદ બનાવતી વખતે પરિસરની કોઈ બાઉન્ડ્રી વોલ નહોતી, તેથી સ્પષ્ટ છે કે મસ્જિદને અડીને જે પણ જમીન છે, તે મસ્જિદની નથી.

આ પણ વાંચો: જ્ઞાનવાપી મસ્જિદ કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ થઇ વધુ એક અરજી, શું કરી છે માંગણી

હિન્દુઓને પક્ષકાર બનાવવામાં આવ્યા નથી
આ કેસની વિશેષતા એ હતી કે દીન મોહમ્મદ સહિત અન્ય વકીલોએ તેમના કેસમાં હિંદુઓને પક્ષકાર બનાવ્યા જ નહીં, પરંતુ સરકારને પ્રતિવાદી બનાવ્યા. તેણે જ્ઞાનવાપી કૂવા સહિત સમગ્ર જમીન પર પોતાનો દાવો કર્યો હતો.

જ્ઞાનનો અર્થ શું છે
જ્ઞાનવાપી એ સંસ્કૃત શબ્દ છે જેનો અર્થ થાય છે જ્ઞાનનો કૂવો. આ મસ્જિદને હટાવવા અને મંદિર બનાવવા માટે 1991થી કાનૂની લડાઈ ચાલી રહી છે, પરંતુ તાજેતરના સર્વે બાદ તે વધુ ચર્ચમાં છે.

ચંદ્રગુપ્તે મંદિર બનાવ્યું હતું
એવો દાવો કરવામાં આવે છે કે ચંદ્રગુપ્ત બીજાએ 4થી અને 5મી સદીની વચ્ચે કાશી વિશ્વનાથ મંદિરનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું. 635 બીસીમાં, પ્રખ્યાત ચીની પ્રવાસી હુઆન ત્સાંગે તેમના લખાણોમાં મંદિર અને વારાણસીનું વર્ણન કર્યું છે.
1194 થી 1197 બીસી સુધી, મુહમ્મદ ઘોરીના આદેશથી મંદિરનો મોટાભાગે નાશ કરવામાં આવ્યો હતો, જેનાથી મંદિરોના ધ્વંસ અને પુનઃનિર્માણની શ્રેણી શરૂ થઈ હતી. 1776 અને 1978 ની વચ્ચે, ઈન્દોરની રાણી અહલ્યાબાઈ હોલકરે જ્ઞાનવાપી મસ્જિદ પાસે હાલના કાશી વિશ્વનાથ મંદિરનો જીર્ણોદ્ધાર કર્યો.

પછી બ્રિટિશ સરકાર સામે દાવો માંડ્યો
1936માં સમગ્ર જ્ઞાનવાપી વિસ્તારમાં નમાઝ પઢવાના અધિકાર માટે બ્રિટિશ સરકાર સામે જિલ્લા અદાલતમાં કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો. વાદીએ સાત સાક્ષીઓ રજૂ કર્યા, જ્યારે બ્રિટિશ સરકારે પંદર સાક્ષીઓ રજૂ કર્યા. જ્ઞાનવાપી મસ્જિદમાં નમાઝ અદા કરવાનો અધિકાર 15 ઓગસ્ટ, 1937ના રોજ સ્પષ્ટપણે આપવામાં આવ્યો હતો, જેમાં જણાવ્યું હતું કે જ્ઞાનવાપી સંકુલમાં આ પ્રકારની નમાઝ બીજે ક્યાંય અદા કરી શકાતી નથી. 10 એપ્રિલ 1942ના રોજ હાઈકોર્ટે નીચલી કોર્ટના નિર્ણયને માન્ય રાખ્યો હતો. અન્ય પક્ષકારોની અપીલો ફગાવી દેવામાં આવી હતી.

1991માં ફરી દાવો દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો.
પંડિત સોમનાથ વ્યાસ, ડૉ. રામરંગ શર્મા અને અન્યોએ 15 ઓક્ટોબર 1991ના રોજ વારાણસી કોર્ટમાં જ્ઞાનવાપી ખાતે નવા મંદિરના નિર્માણ અને પૂજાની સ્વતંત્રતા માટે દાવો દાખલ કર્યો હતો. અંજુમન ઈન્તજમિયા મસ્જિદ અને ઉત્તર પ્રદેશ સુન્ની વક્ફ બોર્ડ, લખનૌએ 1998માં હાઈકોર્ટમાં બે અરજીઓ દાખલ કરીને આ આદેશને પડકાર્યો હતો.

ગત વર્ષે 05 મહિલાઓએ અપીલ કરી હતી
17 ઓગસ્ટ 2021 ના ​​રોજ, શહેરની 5 મહિલાઓ રાખી સિંહ, લક્ષ્મી દેવી, મંજુ વ્યાસ, સીતા સાહુ અને રેખા પાઠકે વારાણસી સેશન્સ કોર્ટમાં અરજી દાખલ કરી અને જ્ઞાનવાપી મસ્જિદ સંકુલમાં સ્થિત શૃંગાર ગૌરીના નિયમિત દર્શનની અનુમતિ માંગી. જે મસ્જિદમાં સર્વે કરવામાં આવ્યો હતો.
Published by: Riya Upadhay
First published: June 3, 2022, 2:19 PM IST
વધુ વાંચો
अगली ख़बर

તાજેતરના સમાચાર

corona virus btn
corona virus btn
Loading