Panchmahal: જેમના નામ પરથી યુનિવર્સિટીનું નામ પડ્યુ તે ગોવિંદ ગુરૂ કોણ હતા? જાણો સંપૂર્ણ ઇતિહાસ


Updated: October 3, 2022, 10:46 AM IST
Panchmahal: જેમના નામ પરથી યુનિવર્સિટીનું નામ પડ્યુ તે ગોવિંદ ગુરૂ કોણ હતા? જાણો સંપૂર્ણ ઇતિહાસ
જાણો, શ્રી ગોવિંદ ગુરું યુનિવર્સિટીનું નામ કોના નામ પરથી પાડવામાં આવ્યું છે. 

ગોવિંદ ગુરુનો જન્મ ડુંગરપુર જિલ્લાના બંસિયા (બેડિયા) ગામમાં ગૌર જાતિના બંજારા પરિવારમાં થયો હતો. બાળપણથી જ તેમને શિક્ષણની સાથે આધ્યાત્મિકતામાં પણ રસ હતો.મહર્ષિ દયાનંદ સરસ્વતીની પ્રેરણાથી તેમણે પોતાનું જીવન સમાજની સેવામાં સમર્પિત કર્યું હતું.

  • Share this:
Prasant Samtani, Panchmahal: પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલી ગુરૂ ગોવિંદ યુનિવર્સિટીમાં દર વર્ષે હજારોની સંખ્યામાં વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ કરી પોતાના ઉજવળ ભવિષ્ય તરફ આગળ વધે છે.આ ગુરૂ ગોવિંદ યુનિવર્સિટી કોઈ શિખોના ગુરૂ ગોવિંદ સીંગ યુનિવર્સિટી નથી પરંતું તેવાજ એક ધર્મ ગૂરૂ ગોવિંદજીના નામ પરથી પડ્યું છે.ત્યારે તમને પણ થશે કે આ તે ક્યા ગુરૂ ગોવિંદ છે.જેઓ શીખ નથી પરંતું તેઓના નામ પર અત્યારે પણ યનિ. ચાલી રહી છે.અને બાળકોના ઉથાન માટે કાર્ય કરી રહી છે.ત્યારે આઓ જાણી તેઓનો ઈતિહાસ અહી.

ગોવિંદગીરી અથવા ગોવિંદ ગુરુ (1858-1931), ભારતના એક સામાજિક અને ધાર્મિક સુધારક હતા જેમણે હાલના રાજસ્થાન અને ગુજરાતના આદિવાસી-પ્રભાસિત સરહદી વિસ્તારોમાં 'ભગત ચળવળ'નું નેતૃત્વ કર્યું હતું.

ગોવિંદ ગુરુનો જન્મ 20 ડિસેમ્બર, 1858ના રોજ ડુંગરપુર જિલ્લાના બંસિયા (બેડિયા) ગામમાં ગૌર જાતિના બંજારા પરિવારમાં થયો હતો. બાળપણથી જ તેમને શિક્ષણની સાથે આધ્યાત્મિકતામાં પણ રસ હતો. મહર્ષિ દયાનંદ સરસ્વતીની પ્રેરણાથી તેમણે પોતાનું જીવન દેશ, ધર્મ અને સમાજની સેવામાં સમર્પિત કર્યું. તેમણે વાગડ પ્રદેશને તેમની પ્રવૃત્તિઓનું કેન્દ્ર બનાવ્યું.


ગોવિંદગુરું નાતો કોઈ શાળા-કોલેજમાં ભણ્યા હતા, કે નાતો તેમણે કોઈ લશ્કરી સંસ્થામાં તાલીમ લીધી હતી.બ્રિટિશ શાસન ના સમયમાં જ્યારે ભારતની આઝાદીમાં દરેક વ્યક્તિ પોતપોતાની રીતે યોગદાન આપી રહ્યો હતો, ત્યારે અભણતા અને વંચિતતા વચ્ચે અજ્ઞાનતાના અંધકારમાં જીવી રહેલા આદિવાસી વિસ્તારના રહેવાસીઓ ને જાગ્રૃત કરવા ગોવિંદ ગુરું ઢોલ-નગારા અને સ્તુતિના મંત્રોચ્ચાર સાથે સામાન્ય લોકોને આઝાદી માટે આંદોલન કરતા હતા.

આ પણ વાંચો: મળો ચોક આર્ટિસ્ટને; ચોક પર બનાવેલી કલાકૃતિઓ જોઈ ચોકી ઉઠશો

ભગત ચળવળ 1890ના દાયકામાં ગોવિંદ ગુરુ દ્વારા શરૂ કરવામાં આવી હતી. આ ચળવળમાં અગ્નિ દેવને પ્રતીક માનવામાં આવતું હતું. અનુયાયીઓને પવિત્ર અગ્નિની સામે ઊભા રહીને હવન (જેનો અર્થ ધૂની) સાથે પૂજા કરવાની હતી. 1883માં ગોવિંદ ગુરુંએ 'સમ્પ સભા'ની સ્થાપના કરી. આ દ્વારા તે દારૂ, માંસ, ચોરી, વ્યભિચાર વગેરેનો ત્યાગ કરે છે; સખત મહેનત કરીને સાદું જીવન જીવવું; દરરોજ સ્નાન, યજ્ઞ અને કીર્તન; શાળાઓની સ્થાપના કરીને, બાળકોને ભણાવવા, પંચાયતમાં તેમના વિવાદો ઉકેલવા, અન્યાય સહન ન કરવો, અંગ્રેજોના પીઠુ જાગીરદારને ભાડું ન આપવું, બળજબરીથી મજૂરી ન કરવી અને વિદેશી માલનો બહિષ્કાર કરવો અને સ્વદેશી જેવા સ્ત્રોતોનો ગામ-ગામમાં પ્રચાર કરવો જેવા કાર્યો કરવામાં આવ્યા હતા.



થોડા જ સમયમાં લાખો લોકો ગોવિંદ ગુરુંના ભક્ત બની ગયા. દર વર્ષે માર્ગશીર્ષ પૂર્ણિમાના દિવસે સભાનો વાર્ષિક મેળો ભરતો હતો, જેમાં લોકો હવન કરતી વખતે ઘી અને નાળિયેર ચઢાવતા હતા. લોકો હાથમાં ઘી ની માટલી અને ખભા પર પોતાના પરંપરાગત શસ્ત્રો લાવતા હતા, મેળામાં સામાજિક અને રાજકીય સમસ્યાઓની પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. જેના કારણે વાગડનો આ આદિવાસી વિસ્તાર ધીરે ધીરે અંગ્રેજ સરકાર અને સ્થાનિક જાગીરદારોના વિરોધની આગમાં સળગવા લાગ્યો.



17 નવેમ્બર, 1913 (માર્ગશીર્ષ પૂર્ણિમા) ના રોજ માનગઢની ટેકરી પર વાર્ષિક મેળો યોજાવાનો હતો. અગાઉ, ગોવિંદ ગુરુએ સરકારને પત્ર લખીને દુષ્કાળથી પીડિત આદિવાસીઓને કૃષિ પર લાદવામાં આવતા કરને ઘટાડવાની વિનંતી કરી હતી, તેમને ધાર્મિક પરંપરાઓનું પાલન કરવાની મંજૂરી આપવા અને બળજબરીથી મજૂરીના નામે તેમને હેરાન ન કરવા વિનંતી કરી હતી; પરંતુ વહીવટીતંત્રે ટેકરીને ઘેરી લીધી અને મશીનગન અને તોપખાના ગોઠવી દીધા. આ પછી ગોવિંદ ગુરુને તરત જ માનગઢ પહાડી છોડવાનો આદેશ આપ્યો. ત્યાં સુધીમાં લાખો ભગતો ત્યાં આવી પહોંચ્યા હતા. કર્નલ શેટોનના નેતૃત્વ હેઠળ પોલીસે ગોળીબાર કર્યો, જેમાં હજારો લોકો માર્યા ગયા. તેમની સંખ્યા 1,500 સુધી હોવાનું કહેવાય છે.



પોલીસે ગોવિંદ ગુરુની ધરપકડ કરી અને તેમને મૃત્યુદંડ અને પછી આજીવન કેદની સજા ફટકારી. 1923માં જેલમાંથી મુક્ત થયા બાદ તેમણે ભીલ સેવા સદન, ઝાલોદ દ્વારા લોકસેવાના વિવિધ કાર્યો કરવાનું ચાલુ રાખ્યું. 30 ઓક્ટોબર 1931ના રોજ કંબોઇ (ગુજરાત) ગામમાં તેમનું અવસાન થયું. દર વર્ષે માર્ગશીર્ષ પૂર્ણિમાના દિવસે લાખો લોકો ત્યાં બનેલી તેમની સમાધિ પર આવીને તેમને શ્રદ્ધાંજલિ આપે છે.

ગોવિંદ ગુરુ સમાધિ મંદિર ગુજરાતના કંબોઇ ખાતે એક સ્મારક મંદિર તરીકે ખૂબ પ્રખ્યાત છે. તેમના અનુયાયીઓ મંદિરની મુલાકાત લેતા હોંય છે. 2015 ની સાલમાં ગુજરાતના પૂર્વ મહિલા મુખ્યમંત્રી આનંદીબેન પટેલ દ્વારા પંચમહાલ જિલ્લાના ગોધરામાં શ્રી ગોવિંદ ગુરુ યુનિવર્સિટીનું નામ ગોવિંદ ગુરુંના નામ પરથી તેમની યાદમાં અને તેમના દ્વારા તેમના જીવન દરમિયાન કરવામાં આવેલા સમાજ સેવાના માનમાં રાખવામાં આવ્યું છે.
Published by: Santosh Kanojiya
First published: October 3, 2022, 10:42 AM IST
વધુ વાંચો
अगली ख़बर

તાજેતરના સમાચાર

corona virus btn
corona virus btn
Loading